Frontotemporal demans, beynin frontal bölgesini etkileyen ve nörodejeneratif bir hastalık olan bir bunama türüdür. Bu hastalık, sinir hücrelerindeki hasarın sonucunda ortaya çıkar ve genetik faktörlerle, kafa travmalarıyla, mükemmeliyetçi kişilik özellikleriyle ya da aşırı zihinsel yorgunlukla ilişkilendirilebilir. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, bu tür demansın sinsi bir seyir izlediğini belirterek, “Beynin bazı bölgelerinin işlevini yitirmesiyle ilerleyici bir hastalık olduğunu” ifade ediyor. Hastalığın genellikle göz ardı edilen belirtilerine dikkat çekerek ailelere rehberlik edecek önerilerde bulunuyor.
Demans denildiğinde ilk akla gelen unutkanlık olsa da, frontotemporal demansta ilk değişim genellikle hafıza değil, kişilik, davranış ve sosyal etkileşimlerdir. Bu hastalığa yakalanan bireyler dışarıda oldukça normal görünebilir, kibar ve akıllı davranabilirler. Ancak, bu durum aile üyelerinin “onda bir değişiklik var” demesini genellikle inandırıcı kılmaz ve bu da tanı sürecini uzatır. Gerçek durum genellikle ev içinde belirginleşir ve bu süreç aileler için oldukça zorlayıcıdır.
Frontotemporal demansın en zorlayıcı yönlerinden biri içgörü kaybıdır; hasta, yaşadığı değişiklikleri fark etmez ve davranışlarının kırıcı olduğunu kabul etmez. Kendi sorunları yerine, çevresindeki insanları suçlama eğiliminde olabilir. Bu durum, aile içinde büyük bir yalnızlık hissi yaratır.
Bu hastalıkta gözlemlenen davranış değişiklikleri şunlardır:
– Kişi eski halinden uzaklaşır.
– Daha huzursuz ve ilgisiz hale gelir.
– Kırıcı ve öfkeli konuşma tarzı geliştirebilir.
– Empati yeteneği azalabilir.
Frontotemporal demansın yanıltıcı bir özelliği, hastanın dışarıda son derece kibar ve kontrollü davranabilmesidir. Ancak evde bu durum çok farklıdır. Yakınlarına karşı artan şüphecilik, suçlayıcı konuşmalar, ani öfke patlamaları ve bazen saldırganlık söz konusu olabilir. Hasta çoğu zaman bu davranışlarının etkisini anlamaz.
Bu hastalığın seyri genellikle üç evreye ayrılır:
– **Erken evre:** Hafıza kayıpları belirgin olmayabilir, ancak davranış değişiklikleri gözlemlenir.
– **Orta evre:** Davranışsal sorunlar belirginleşir; aile içi çatışmalar artar ve sosyal yaşam etkilenir.
– **İleri evre:** Dil, hareket, yutma ve günlük yaşam becerilerinde bozulmalar başlar; hasta giderek bağımlı hale gelebilir.
Aile üyeleri için önemli tavsiyeler, yakınlarının davranışlarındaki belirgin değişimleri gözlemlemektedir. Eğer bir kişi artık daha öfkeli, duyarsız, kontrolsüz veya şüpheci hale geldiyse, bu durumu ciddiye almalı ve profesyonel yardım arayışına girmelidir. Bu tür durumlar, hem hastanın hem de aile bireylerinin yaşam kalitesini etkileyebilir.
