Hürmüz Boğazı’ndaki Çatışmalar Petrol Piyasalarını Sarsıyor: 1 Milyar Varil Arz Kaybı ve 100 Dolar Endişesi
Hürmüz Boğazı’ndaki İran merkezli gerilim, küresel enerji piyasalarında büyük bir arz şokuna neden oldu. Dünyanın önde gelen bağımsız petrol ticaret şirketlerinden Vitol, bu kriz nedeniyle en az 1 milyar varil ham petrol ve rafine ürün kaybı yaşanacağını öngörüyor. Bu miktar, dünya genelindeki yaklaşık 10 günlük petrol tüketimine eşdeğer olarak değerlendiriliyor. Vitol CEO’su Russell Hardy, mevcut kaybın zaten 700 milyon varile yaklaştığını ve çatışmaların sona ermesi durumunda bile zarar gören altyapının yeniden işler hale gelmesinin aylar alabileceğini ifade etti.
Piyasa analistleri, yaşananların, 1990’daki Körfez Savaşı sonrasındaki arz şokundan daha ciddi olduğunu vurguluyor. Krizin etkisiyle Brent petrol fiyatları tekrar 100 dolar seviyesine yaklaşırken, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği büyük ölçüde durma noktasına geldi. Savaş öncesinde günde yaklaşık 140 geminin geçiş yaptığı boğazda, son 24 saat içinde yalnızca 3 geminin geçiş yapabildiği bildiriliyor. Bölgedeki bekleyen gemi sayısı yüzlerceyle ifade edilirken, yaklaşık 20 bin denizcinin mahsur kaldığı belirtiliyor.
Uzmanlar, enerji arzındaki kesintinin yalnızca petrol fiyatlarını değil, aynı zamanda küresel ekonomik büyümeyi de tehdit ettiğini belirtiyor. Eğer kriz yaz sonuna kadar sürerse, dünya ekonomisinde resesyon riski artabilir. Enerji fiyatlarındaki yükselişin tarım sektörüne de olumsuz yansıması bekleniyor. Doğalgaz maliyetlerindeki artış, gübre üretimini olumsuz etkilerken, alternatif taşımacılık rotaları nedeniyle navlun fiyatlarında yüzde 50-60 artış gözlemleniyor. Bu durumun, 2027’ye kadar uzanabilecek yeni bir gıda enflasyonu dalgasını tetikleyebileceği öngörülüyor.
Analistler, varlıklı ülkelerin sübvansiyonlarla bu olumsuz etkileri sınırlayabileceğini, ancak düşük gelirli ülkelerin hem enerji hem de ithalat maliyetlerinde ciddi baskılarla karşılaşacağını vurguluyor.
